(بسمه تعالی)

مهندس علی رحیمی

مسئول واحدمقاوم سازی اداره کل نوسازی مدارس استان لر ستان

 

مدیریت بحران درزلزله

 

هرساله میلیاردها ریال سرمایه این کشوربه همراه منابع انسانی وتجهیزات موردنیازصرف احداث پروژه های بسیاربزرگ ملی واستانی ازقبیل راهها،جاده ها،سدها،واحدهای مسکونی،مراکزتجاری واداری وبسیارپروژه های دیگرمی شودتاشرایط لازم رابرای یک زندگی مناسب وهمراه بارفاه نسبی دراین کشوراسلامی برای مردم عزیزفراهم آید.

در حال حاضرمهندسین بیشترین سهم رادردستیابی به کیفیت زیست کنونی دارند.آب پاکیزه وسالم ،سیستم حمل ونقل شهری وبرون شهری،مهارشدن مخاطرات سیل وطغیانها، مدیریت موادزائد،ساختمان های مقاوم دربرابرزلزلهفطرح های تولیدونوزیع برق و...........همه ازدستاوردهای مهندسیت هستند.

کشورماایران دریک منطقه لرزه خیزقرارگرفته وهموارهشاهدزلزله های بزرگ وکوچک دراین مرزم وبوم هستیم وهمه زلزله ها باعث تلفات جانی ومالی زیادی هستنداین یک واقعیت روشن برای همه است.امادراین بین یک سئوال مطرح است که آیا راهکارهایی برای حل این مسئله(زلزله)وجوددرد؟

اگروجودداردچرابااینکه علم مهندسی ساختمان دراین خصوص پیشترفت های خوبی داشته است ولی باز هم درزلزله ها شاهدوقوع تلفات جانی ومالی غیرقابل جبرانی هستیم.درحالیکه کشورهای پیشرفته وتوسعه یافته به نوعی این مشکل راحل کرده اند.زلزله به لحاظ عدم قطعیت ان دارای پیچیدگی های خاصی است امازلزله هایی اتفاق می افتدکه با پیچیدگی های خاص آن خسارت ها به حداقل ممکن می رسد.مانیزچگونه در کشورمان عمل کنیم تابتوانیم این مشکل راحل کردهوخسارتها رابه کمترین مقداربرسانیم.

بشرهمیشه برای مقابله بااین پدیده بادوروش یکی علم پیش بینی ودیگری علم پیشگیری رااتخاذ نموده است امابه لحاظ پیچیدگی هایی که بافت وساختگاه زمین داردوعدم قطعیت آن هنوز نتوانسته ایم دراین زمینه موفقیت چشمگیری کسب کنیم.درحال حاضر درزمینه پیشگیری دست اندرکاران این حرفه به دنبال پیگیری آن هستندوبه موفقیت های خوب هم دست پیداکرده اند.

دلایلی که باعث بحران زلزله می شودمی توانیم به دودسته تقسیم کنیم باتوجه به پیشرفت هایی که علم مهندسی زلزله داشته عدم بکارگیری ضوابط فنی درمراحل مختلف ساخت وسازفنی یکی ازدلایل است که ریشه بیشترخساراتوتلفات است وعامل دیگرعدم قطعیت نیروی زلزله است.

مثلادرکشورژاپن کارهای خیلی زیادیدراین زمینه کرده نداماوقتی که زلزله ایجادمی شودبازهم خسارات سنگینی راتحمل می کنندکه این خودنشان ازهمان عدم قطعیت وپیچیدگی زلزله است .پس دربحران ناشی اززلزله درتمام نقاط لرزه خیز دنیا می تواندوجودداشته باشد.اماآن چیز که مهم است میزان بحران است که این میزان بحران بستگی به کیفیت ومکانیزم دستورالعمل هاداردکه ما می توانیم دراخت وسازها بکاربگیریم وبحران ناشی از زلزله را به حداقل برسانیم.

بحران ناشی از زلزله زندگی رامختل می کند.درزمان زلزله مردم نیازمندسرپناه ،غذا،پوشاک وکمک پزشکی هستند.این مراحل بدرستی طی نمی شود مگربامدیریت وبرنامه ریزی درست ومدون از طرف دستگاه های زیربط ومسئول.

بحان ناشی از زلزله دارای سه مرحله:قبلفحین،بعد از زلزله که اولین مرحله برای قبل از زلزله بحث پیشگیری است.حین زلزله امدادونجات است وبعداز زلزله بازسازی است.مدیریت بحران بایستی این سه اصل رادرچهارچوب روندعملیاتی خودداشته باشدبرای اینکه بشودبه این سه اصل مدیریت بحران دست پیداکنیم نیازمندیک برنامه ریزی منسجم ویک ساختارتشکیلاتی دقیقی هستیم .

مهمترین رکن مدیریت بحران پیشگیری است یعنی آمادگی نه تنابرای امدادونجات وبازسازی است بلکه این آمادگی بایددرقالب پیشگیری باشد.اگراین رکن اساسی به درستی انجام پذیرددامنه بحران می تواندمتفاوت باشد.برانهای خفیف،متوسط،شدیدکه بایدبرای هریک از مراحل برنامه ریزی کرد.

درمدیریت بحران سازمان هایی می توانندنقش کلیدی داشته باشندمانندنظام مهندسی ،امدادنجات،مدیریت بحران استان  و . . . . .که نظام مهندسی ساختمان نش کلیدی درنظارت برساختمان هاوابنیه دررابطه باکاهش خسارات درقالب پیشگیریداشته باشد.

روش های مختلفی برای آسیب ذیری وجوددارد:تکنیک های مستقیم ، غیرمستقیم ، قراردادی ،ومختلط .برای ارزیابی آسیب پذیری باید وروداطلاعات ویک روش مناسب ویک راهکار داشته باشیم .یک روش ساده ارزیابی آسیب پذیری ساختمان ها پیشنهاد می شود.روش ارزیابی کیفی سریع  (LR)درروش کیفی درحقیقت بیشتر باقضاوتهای مهندسی یک ساختمان رامی توان ارزیابی کردوباوزنی که هریک از اجراء ساختمان          می توانندداشته باشندآن سازه رانهایتا ارزیابی آسیب پذیری کرد.

در این روش با جواب دادن به 10پارامتر کلی موثر دربازدیدی که انجام می شود مقدارآسیب پذیری        (آسیب پذیری کم یا مقاوم -آسیب پذیری متوسط یا نیازمند مقاوم سازی -اسیب پذیری زیادیا نیازمند بازسازی-احتمال ریزش ساختمان)معلوم می گردد.

با انجام این کار برای ساختمان های هر شهر یا بخش ومحله می توان اطلاعات دقیقی را به دست آوردکه نقش مهم و بسزایی در مدیریت بحران برای پیشگیری وامدادنجات وبازسازی  در مواقع ضروری می تواند داشته باشد.بعضی از دستگاه های اجرائی این کار رابرای ساختمان ها واماکن خود انجام داده اند .

 

 

منابع:

1.      ارزیابی سیریع آسیب پذیری –امیر محمودزاد

2.      روشهای آسیب پذیری  -  علیرضا بابائی راوندی

3.      دستورالعمل ارزیابی ساختمان های آموزشی

4.      نشریه شماره 360 مدیریت برنامه ریزی وراهبردی

+ نوشته شده توسط علی رحیمی در شنبه چهاردهم اردیبهشت 1392 و ساعت 8:25 |